lunes, 22 de mayo de 2017

Volverei!

Os premiados na Gala do Libro (Alba Sotelo)


Horas despois da celebración da Gala do Libro Galego e non resultando gañador do premio a mellor xornalista cultural ao que era un dos nominados, pois xa podo dicir un par de cousiñas:
A primeira é agradecer de todo corazón a todas as persoas que votaron por min para que resultara finalista, foi unha gran e feliz sorpresa sentir que hai alguén ao outro lado da páxina e xuntarme con xente que tanto admiro polo seu traballo como Susana Pedreira Buján Ana Romaní Xiana Arias Rego e o Zigzag Diario
A segunda é amosar a miña alegría por varios premiados aos que teño en moita estima polo seu traballo e dos que me gabo da súa amizade. Nomes como os de Ledicia CostasMercedes Queixas ZasXosé Monteagudo ou a Libraría Paz déronme unha ledicia inmensa.
A terceira é que debemos estar moi orgullosos do moito talento que hai entre os diferentes axentes culturais que fornecen a industrial cultural galega, como ben apuntou Xosé Ballesteros, de xeito tan repetitivo coma necesario, no seu discurso. Premiados e non premiados enchen as nosas vidas de traballos marabillosos que amosan intelixencia e esforzo a partes iguais.
A cuarta é felicitar a Editores, escritores e libreiros pola unión exhibida nunha gala organizada de xeito exemplar.
E a quinta, que como dicía aquel, volverei!

miércoles, 17 de mayo de 2017

Afouteza. Onte, hoxe, mañá.


Poucas veces soou tanto unha palabra en Galicia como a pasada semana, con esa afouteza elixida como símbolo de resistencia pola afección do Celta. Afouteza soando dende a rúa do Príncipe ata os platós de televisións madrileños ou no mesmísimo Old Trafford. A cidade de Vigo enchoupada en carteis e bandeirolas coa palabra máxica, políticos facendo dese impacto público ingrediente dos seus discursos, cativos nos colexios coa boca chea de afouteza... En definitiva, a lingua galega como parte dunha identidade de dentro e de fóra que é quen de invadir a toda a nosa sociedade.
No Día das Letras Galegas, un dos poucos do ano nos que se pensa sobre o noso idioma e as súas posibilidades, urxencias e derivas, un non pode deixar de envidiar o fútbol pola capacidade que ten de infiltrarse na sociedade, de asolagar territorios que van dende o físico ata as sensacións máis primarias do ser humano, o que me leva a pensar en por que non tomalo de modelo, na súa vertente da difusión masiva, como mostra de parte do camiño que as institucións responsábeis deberían afrontar para poñer en valor o galego, non tanto o dirixido ás elites como o do día a día, un labor que é como regar un xardín no que enxergar palabras no léxico da xente de a pé (cantos non saberían da existencia desa fermosa palabra ata que Celta e Manchester cruzaron os seus camiños), tamén a visualización diaria do emprego do galego con orgullo, sen medos, sen vergoñas. Ver esa palabra pendurada polas rúas e prazas da cidade máis grande de Galicia ou protagonizando grandes titulares nos medios de comunicación é a proba do necesario dese investimento, do retorno que tería nunha poboación desorientada co uso do galego e á que pouco se lle axuda para reafirmarse dende o seu emprego fronte á apisoadora do castelán.
Quixo o destino que outra apisoadora atracase neste día en Vigo. O partido aprazado polo temporal ante o Real Madrid terá hoxe a súa resolución e tamén a da propia Liga. Aquela suspensión amosou unha certa afouteza antes de que o propio Celta se abrazase a esa palabra semanas despois, fronte ao autoritarismo que amosaron o equipo branco e o seu presidente, Florentino Pérez, que xa tiña unha das súas brigadas de obras e contratas preparada para ensinarnos aos galegos cómo se arranxaba en poucas horas o problema das cubertas de Balaídos. O Celta resistiu, non escoitou os cantos de serea dende a capital, e abofé que esa resistencia fronte á prepotencia sumarase hoxe no céspede ás ganas dos xogadores de agradecerlle á súa afección o fermosísimo exemplo que deron tras o partido do Manchester, que supuxo a su eliminación da Europa League, pero que renovou o compromiso de xogadores e club con esa palabra galega como fío.
Hoxe volverá ser un día de afouteza, como o foi onte fronte o equipo de Mourinho, pero como tamén o debería ser mañá para unha lingua á que hai que axudar para que se converta en semente. Todos os cartos (desgraciadamente nisto hai moito de investimento económico, ademais de sensibilidade a aplicar na sociedade e no sistema educativo) empregados dende Vigo para simbolizar nunha soa palabra o sentimento celeste serviron como poucas medidas adoptadas ata agora para xuntar aos seareiros co seu equipo, e tamén un pouquiño ao resto da sociedade co galego. Unha iniciativa que tería que motivar a reacción das institucións encargadas de coidar do noso idioma. A propia Real Academia Galega ten a proba dese éxito na súa páxina web, ao ser a palabra afouteza a que lidera a listaxe das máis consultadas no seu dicionario dixital, o que tamén debería motivar ao Goberno da Xunta de cara a facer unha aposta máis decidida polo emprego do galego dende aquelas canles  que son as que lle fan chegar o que acontece na sociedade aos cidadáns. Dende a escola á edición de libros, pasando polos medios de comunicación, o deporte, a empresa... pero sobre todo hai que pousarse nas rúas e beirarrúas, por onde pisa a xente do común, cun fomento máis imaxinativo do que se ten feito ata o momento, sempre demasiado institucional e afastado do pobo, o que podería acadar uns resultados mellores.
Se unha soa palabra fixo o que fixo dende o fútbol, canto se podería facer ao longo de todo un territorio cunha boa campaña de visibilidade do idioma? Unha afouteza que se tería que trasladar a toda Galicia como evidencia do compromiso dos seus gobernantes co galego. Lingua que ten que ser un xeito de respirar e que nestes momentos precisa de respiración asistida. Uns novos folgos que o fútbol semellou atopar de xeito inesperado a través da imaxe, da afouteza necesaria, onte, hoxe e mañá, para o Celta, pero tamén para a lingua galega.



Publicado no Diario de Pontevedra e El Progreso de Lugo 17/05/2017
Fotografía: Futura sede del Celta en la calle Príncipe. (R. Sazor)

Entre o vento ferido e o gato Samuel caeu unha mazá



Aínda non sei se é certo ou é un deses contos que tan ben narraba o bo de Carlos Casares. Conto amargo e cheo de tristura, e ese non era o seu estilo, o del era o conto que xorde do máis sinxelo, do casual, daquilo ao que ninguén lle daba importancia, entón el era quen de artellar un relato co que enseguida te sentías cómplice. Pouco importaba se falaba dunha mazá, do seu gato Samuel, dos seus treneciños ou da súa colección de aparellos de fotografar. A súa capacidade para facer grande o máis pequeño é o meu xuízo o máis engaiolante da súa produción literaria e, máis aínda, da súa articulística, da que no noso país era, sen dúbida algunha, o mellor.

Este principiño da literatura –a súa colección de edicións en diferentes linguas dese fetiche seu que era O Principiño de Saint-Exupery é extraordinaria- marchou na noite, no medio dun vento ferido e sen facer barullo, despois dunha xuntanza con moitos dos seus amigos e abofé, despois dunha tertulia da que non imos ter ningunha crónica. Con nós quedará sempre o recordó da súa humana timidez que me fai lembrar cando me acheguei a el na Facultade de Xeografía e Historia para felicítalo polos seus escritos e como baixou a cabeza rexeitando o agasallo do que logo se gababa diante da folla. Seguramente collería de mellor agrado unha bolsa cun molete de pan. E tamén debor recordar, no nome dun grupo de rapaces recén licenciados en Arte a súa inmensa xenerosidade ao apostar por todos eles dende a Editorial Galaxia, e así facer realidade a creación dunha revista crítica artística chamada Interesarte, algo que para os que comezamos no eido da reflexión artística nunca será de todo agradecido.


Publicado no Diario de Pontevedra o 11/03/2002. Un día despois do funeral de Carlos Casares.

martes, 16 de mayo de 2017

A arca de Barceló

A Universidade de Salamanca celebra os seus 800 anos de historia cunha ampla exposición plantexada por Miquel Barceló. Diferentes espazos da cidade amósanse modificados pola suntuosidade e trascendencia duns traballos que enguedellan tradición e modernidade



PRIMEIRO UN logotipo, despois unha exposición, e por último un doutoramento honoris causa. Tres fitos que marcarán o ano para o artista Miquel Barceló, pero tamén para a universidade máis antiga de España, a de Salamanca. A institución académica, cerna da vida da propia cidade, achégase ao maxín do artista que mellor sabe actualizar o feito histórico e antropolóxico da nosa arte e da nosa cultura. O seu interese polas culturas primitivas, dende as pinturas rupestres, ata o traballo con materiais básicos como o barro, pasando polo mundo do touro e por outros rexistros simbólicos que foron balizando a nosa paisaxe cultural ao longo dos séculos, e a súa adaptación a unha linguaxe da modernidade, converten a Barceló non só nunha estrela mediática do ámbito artístico, senón nun dos nosos máis singulares creadores.
Non temos máis que achegarnos á capela do Colegio del Arzobispo Fonseca e mergullarnos nese impresionante lenzo de seis por catro metros cheo de froitos carnais e sensuais, pero tamén de flores cheas de inocencia. Elementos orgánicos que semellan estar flotando nunha sorte de líquido amniótico, nun baleiro incomprensíbel á vez que emocionante para calibrar a súa magnitude. Esa peza, que é a que nomea ao conxunto da mostra, El Arca de Noé, chega á exposición procedente do seu estudo de París. Nunca exposta antes é unha das moitas pezas inéditas, case a metade dos oitenta traballos que compoñen a exposición, e que se reparten en diferentes puntos da cidade. Espazos e ambientes de fonda raigame renacentista, de liñas sereas e equilibradas. Toda unha mesura construtiva e de pensamento que estala fonte á heteroxeneidade das formas e das propostas de Barceló que sempre amosan un punto de desafío co espectador e coa súa contorna. Un senso lúdico da arte que fía o seu traballo con valores da arte máis primitiva, unha explosión de emocións, a plasmación do irracional ou a recuperación dunha inspiración que medra dende o xesto, dende a evidencia do artista sobre a materia, converténdose esta en parte esencial do traballo do artista.
Pinturas, esculturas en bronce ou en cerámica, obra gráfica, performances... todo o universo Barceló desenvolverase ao longo dos meses que van dende maio a ata o un de outubro, cando se peche a exposición e o artista sexa nomeado doutor honoris causa pola Universidade de Salamanca, na que é a súa primeira exposición en España dende 2010. Pezas que entran en conflito coa serenidade do espazos nos que se inxiren, non hai máis que fixarse nese Gran elefant dret apoiado sobre a súa trompa que, no medio da Plaza Mayor, bota un chorro de fume ao marcar o reloxo da praza as horas. De novo o sentido lúdico da arte, a chiscadela co espectador que xa de antemán asegura a ese elefante como o rei das fotografías do verán en Salamanca. Pero é que todo iso muda cando entramos no Patio de Escuelas da universidade e nos movemos entre a obra 14 allumettes. Un bosque de mistos feito en bronce, pezas dunha tonelada cada unha que amosan a súa propia destrución. O paso do lume pola existencia e como deixa a súa pegada sobre o seu propio corpo.

Lume, materia, auga, fume, liña, pegada... ingredientes que se van sedimentando a medida que imos percorrendo as diferentes obras. Os orixinais das míticas acuarelas que ilustraron en 2003 A Divina Comedia; as esculturas da Hospedería de Fonseca: cabezas de animais, cabalos, touros, cabras, todas elas debedoras da arte que máis impresiona a Barceló, a das catedrais prehistóricas de Chauvet e Altamira; e os testos xigantes que moldean unhas orellas que se dobran cara adiante no Palacio de Anaya. Esceas do surreal que tamén teñen cabida neste universo máxico de infindas posibilidades expresivas e interpretativas pero que, sobre todo, aluden ás emocións, a calibrar unha percepción dos obxectos e das obras de arte que nos conducen por moitos séculos, incluso máis aló deses oito que celebra a Universidade de Salamanca, xerme de tantas ideas e que agora acolle a todo un xerador de pensamento. Un ser subido a unha arca artística, pero tamén de redención humana a través dos sentidos.


Publicado no suplemento cultural Táboa Redonda. Diario de Pontevedra/El Progreso de Lugo 7/05/2017

viernes, 12 de mayo de 2017

Freo ao eucalipto


UN GOBERNO que frea a expansión do eucalipto no seu territorio. Un Goberno que impedirá a plantación de eucaliptos ata o ano 2030. Un Goberno que tentará substituír a que se converteu na maior especie da súa superficie forestal por especies como o piñeiro, a sobreira ou o carballo. Ese Goberno non é o galego. É o Goberno de Portugal. Que fermoso tería sido (que tamén o é, pero bueno) este primeiro parágrafo se non me referira ao país veciño e si ao noso. Pero non, aquí seguimos asistindo a unha cada vez maior superficie forestal adicada á que algúns concellos, como o de Poio, co apoio unánime de toda a Corporación, xa teñen calificado como especie invasora, mentres outros moitos miran cara outro lado. Certo é que o tema das palabras e as declaracións queda moi ben nos artigos, pero o que se precisa son medidas reguladoras adicadas á protección do noso patrimonio forestal, e refírome, claro está, ás especies autóctonas propias da nosa terra, construtoras da nosa paisaxe e da nosa identidade común.
A masiva presenza do eucalipto, tan dependente da especulación económica do bosque, deixa de lado outro tipo de riqueza contida nas nosas fragas ou nas superficies de cultivo que están sendo progresivamente abandonadas polos agricultores, co perigo de verse invadidas polo eucalipto. A ausencia de confianza no que o noso patrimonio natural pode ofrecer á sociedade está detrás desta falla de medidas que fagan recuperar moito do que xa se perdeu en favor desta colonización, que levou a que, dende 1980, en Galicia se pasara dunha superficie de 141.000 hectáreas ás 248.168 hectáreas de eucaliptais só nas provincias de A Coruña, Lugo e Pontevedra, o que vén significar case unha cuarta parte da superficie arborada da comunidade. Outros datos amplían esa superficie a máis de 370.000 hectáreas. En definitiva, demasiados eucaliptos para unha terra que dispón dunha variedade de árbores abraiante capaz de compoñer escenarios prodixiosos afastados da uniformidade que esta especie achega ás nosas paisaxes. Esta perda da biodiversidade incide tamén nun maior risco de incendios forestais, na seca dos acuíferos e na progresiva erosión dos montes, converténdose así o eucalipto nunha contaminación forestal coa que esta sociedade debería loitar dende tódolos frentes posíbeis para deter o seu avance, tal e como vén de facer Portugal a partir das decisións do seu Goberno en base a unha demanda da sociedade.
Recupero unhas palabras do prestixioso naturista Joaquín Araújo, autor de numerosos libros sobre bosques, que foron pronunciadas en Pontevedra nunhas xornadas sobre montes veciñais: "O eucalipto é unha metáfora da suciedade social". Nesa metáfora andamos hoxe, ruborizados tamén cando escoitamos como dende certos púlpitos as industrias que consomen este tipo de árbores (é a única xustificación para a súa permanencia) dan leccións de xestión da natureza, de sustentabilidade, de investimentos en aparentes cuestións ecolóxicas ou noutros sectores cidadáns empregados como cortina de fume ante os seus feitos, cando elas mesmas son a orixe da perversidade do sistema, ao facer do consumo desa madeira o motor económico que esmaga moitas das nosas capacidades de desenvolvemento. Iniciativas privadas que deberían ter o seu freo dende a xestión pública preocupada, ou así debería ser, por loitar por un dos nosos maiores tesouros, eses bosques que levan aquí moitos máis anos que nós e que merecen o noso respecto e compromiso. Aí teñen o éxito que supuxo o freo ás intencións para deforestar a Fraga de Catasós, en Lalín, e colocar entre os seus carballos e castiñeiros centenarios unha liña de alta tensión. Unha situación que semellaba irreversíbel, pero a loita veciñal e o posterior apoio das autoridades locais impuxéronse aos intereses especulativos. Outro exemplo, a corta por parte da Deputación de Pontevedra dos 333 eucaliptos presentes no recinto do Castelo de Soutomaior, entendida como "un grave perigo medioambiental". Exemplos que deberían terse en conta no resto de Galicia para frear ese eucaliptizar ao que semella que estamos abocados.
A principios de ano falábase de que a Xunta de Galicia, en pleno proceso de desenvolvemento da Lei de Montes, ultimaba un decreto que por vez primeira prohibiría en Galicia as plantacións de eucaliptos en determinadas zonas, pero fuxindo dunha prohibición en todo o territorio ou en calquera circunstancia. Isto é un pasiño, que aínda nin se chegou a dar e que, comparado co pulo de Portugal na súa Estratégia Nacional para a Floresta, fala do pouco interese por resolver esta gravísima situación dun país nun claro deterioro medioambiental.

Publicado no Diario de Pontevedra e El Progreso de Lugo 10/05/2017
Fotografía: Javier Cervera-Mercadillo

miércoles, 10 de mayo de 2017

Algo que ver, algo que esconder

Rue Saint-Antoine nº170
Arte. A Fundación RAC acolle ata o 20 de maio o traballo de Irma Álvarez-Laviada, unha exploración dende a creación ao propio entorno do artista entendido como inspiración, como xerador de formas e a maneira de conceptualizar un discurso artístico que atopa alí onde semella que non hai nada, onde só asoma a angustia do baleiro.


Cando un percorre as diferentes obras que compoñen a exposición de Irma Álvarez-Laviada atópase con elementos que coñece, aínda que descontextualizados. Son materiais que forman parte doutras realidades: madeiras, cartóns, texturas, embalaxes... formas recuperadas do traballo cotiá do artista no estudo. Traballo pero non traballo, xa que estes materiais xorden dese outro discurso invisíbel da creación, o dos materiais que envolven, protexen e, ao fin e ao cabo, ocultan ás propias obras de arte. A nosa protagonista fíxase nesa outra realidade e renova o compromiso que ten todo artista con aquilo que os demais non vemos ou desprezamos. Irma Álvarez-Laviada artella así un discurso artístico propio, que medra dende esa reapropiación dos materiais, a partir de como o que semella esgotado, baleiro e sen futuro, pode rexenerarse dende o acto creativo ‘per se’, con todas as posibilidades desa arte que ata só uns minutos antes servía de refuxio e protección. Aquilo que se precisaba para negar agora é o que se precisa para sumar, para facer arte.
Atopámonos deste xeito cunha artista que pousa a súa mirada nesas contornas da realidade. Desa realidade única en que se converte o estudo ou o taller para cada creador. Un pode tentar imaxinar a Írma Álvarez-Laviada mirando cara o que rodeaba as súas obras de hai un tempo. A toda esa morea de refugallos que protexen unha obra de arte e que a artista redime en novas aventuras artísticas. Series de cartóns coloreados, fragmentos dunha pintura que se alinean ao longo dunha parede, cun xogo de multiplicidades xeométricas cara fóra, pero tamén cara ao seu interior, onde esas xeometrías son unha acotación do que se pode prolongar ata o infinito; espumas convertidas en cadros nos que a súa tactilidade amosa unha faciana máis que interesante, sobre todo cando se xoga co contraste do branco e o negro; caixas e fragmentos de caixas que retoman unha xeometría que non só evoca a escultura minimalista máis clásica, senón que o é, xa que para esta mostra retoma os seus postulados de complicidade co espazo, de xogo coa esquina da sala, prolongándose pola parede dialogando con outra peza que se atopa sobre o chan. Nese diálogo seguramente sexa onde se comproba de xeito más potente esa nova vida, ese estar como obra dende que unha creadora se fixa nela para propoñernos esta catarsis do artístico.
Moi interesantes son tamén os seus xogos a partir do traballo cos cartóns. Pregos, formas, acumulacións... Qué fermosa esa peza que nos saúda a entrada obrigándonos a achegarnos a ela, a mirar a través da súa profundidade. Tamén as fotografías dos palés que temos na sala inferior da Fundación RAC xeran esa sensación de recuperación, de obrigarnos a mirar as cousas doutra maneira a como acostumamos, a recoñecer formas minimalistas nun proceso casual pero que, co xiro que lles outorga a artista, forman xa parte do proceso creativo.

Ver e esconder son verbos enfrontados que aquí reúnense non só como fondo conceptual de todas as obras senón  sendo parte do propio título da mostra, ‘Algo que ver, algo que esconder’. Un nomear no que se agocha ese interese de Irma Álvarez-Laviada por facer desa especie de baleiro o eixo da súa creación artística, afastándose da pintura coa que se iniciara na arte, adentrándose nun terreo de exploración que cada vez amosa unas conquistas más valentes, exitosas e proveitosas.
Cada vez que a Fundación RAC abre as súas portas con algunha proposta expositiva dámonos conta da necesidade deste espazo en Pontevedra. Unha instalación perfecta na que acoller creadores e obras sempre ben escollidas, cun obxectivo claro e definido. Apostas moi interesantes que semellan non ter acomodo nin nesta cidade nin noutros espazos de Galicia. As últimas exposicións estanse centrando nalgo que sempre estivo na cerna da creación desta fundación, o de pousar a mirada sobre creadores que están comezando a madurar o seu traballo. As exposicións de Damián Uceda, Marcos Covelo, Enrique Lista ou Pablo Vence así o afirman e, si miramos cara o futuro, vemos como esa aposta polo talento de creadores emerxentes continúa con nomes procedentes de Sudamérica onde se está a rexistrar un momento cheo de novas achegas no terreo da plástica. Deste xeito nos próximos meses veremos nas salas da Fundación RAC a obra de Héctor Zamora (México), Rosendo Cid (Galicia), Sandra Gamarra (Perú), David Zink Yi (Perú) e Amalia Pi (Arxentina).


Publicado no Diario de Pontevedra 8/05/2017. Fotografías: Javier Cervera-Mercadillo


lunes, 8 de mayo de 2017

No remate da tinta

Isaac Xubín vén de acadar o premio Nacional da Crítica pola súa novela 'Non hai outro camiño', un galardón que coicide coa saída do prelo do poemario gañador do V Premio Manuel Lueiro Rey, merecementos que confirman a súa leda diversidade no terreo da escrita



NO REMATE da tinta rexistramos o baleiro. O medo que pode amosar calquera escritor á hora de sentir que non ten nada que contar ou, peor aínda, ter que contar pero coa eiva de non atopar o camiño para facelo, para rexistrar, no gume da palabra, a incertidume dese tránsito do real á escrita. Porque ao fin e ao cabo todo este poemario é unha escolla por facer das súas páxinas compás, un percorrido polo cerimonial da vida, dende o que achegarse a novas realidades, a novos corpos, a novas necesidades. Isto é, trabar a permanencia na tribo. O plantexar dos límites do ser fronte á comunidade. 
Isaac Xubín artella con A cadencia da fractura (editorial Xerais), un poemario inxerido de referencias a autores das máis diversas linguas. Unha torre de Babel dende a que propoñer un discurso da percepción que acubilla en cada poema un rexistro diferente do home. Baleiros que se enchen, cotobelos que sangran, bibliotecas como berce, o miolo branco acabado de facer... sensacións que a viaxe da nosa existencia estableceu como partes da navegación. Palabras e vibracións enguedelladas cunha fonda mestría, coa abraiante percepción por parte do lector de achegarse a unha terra por descubrir na exploración dun territorio de léxico amplo que fai da liña do horizonte arame sobre o que moverse.
Unha fronteira na que plantexar a fuxida dende o cruzar dos ríos como correntes de vida que atravesar para ver as flores ao outro lado. Unha rexeneración do cotiá na que Isaac Xubín agroma o seu eu na colleita dunha existencia tinxida da experiencia, de dores e descubertas, de liturxias e de liberdades na procura dun mesmo. Do irrenunciábel sentir do ser humano como feito que sucumbe nas ondas da memoria. Liñas dun sismógrafo que miden, que cotexan, que rexistran latexos que nestas páxinas teñen como balanza a palabra. Alí onde todo cabe, onde todo atopa a cerna da súa intensidade máxima na procura desa fractura na que quedamos espidos: "Ese punto en que rompemos o equilibrio e realmente decidimos se seremos quen ou non", esta frase, parte do derradeiro poema do libro, abre a fenda para situar todo o lido con anterioridade, sublimado neste intre como o sentido máximo da viaxe, a comprensión consciente dos nosos movementos ao longo do camiño que será a que nos leve á ponderación dos nosos seguintes pasos. 
O poemario vén de acadar o premio Manuel Lueiro Rey, nome de poeta que tamén camiñou no arame do equilibrio humano, e que ademais do seu valor per se vén confirmar a afouteza da creación literaria de Isaac Xubín. A súa primeira novela, Non hai outro camiño, acadou o premio da Crítica e, na próxima Gala do Libro Galego, tamén está nominado á mellor novela, ao tempo que o autor concorre con outra nominación á mellor tradución, coa realizada de A boca pobre de Flann O'Brienn, compoñendo así unha das personalidades máis interesantes da nosa paisaxe literaria polos diferentes territorios nos que se move Isaac Xubín e sempre cun alto nivel de esixencia.

Retornemos á poesía, "as cousas todas que levamos dentro" e que serve de maceira pola que gabear para probar os froitos do que somos. Sabores, tensións, olfactos que nos falan, certamente da nosa esencia, daquilo en que nos convertemos ao longo do tempo, dende o berce ata a nosa morte, no camiñar polo territorio da vida no que sempre queda lugar para o achádego, para esa descuberta que nos faga entender o que somos. Precisamente para iso é para o que mellor serve a poesía, sempre na procura da tensión precisa para tentar que o noso paso sobre esa fractura deixe o pouso preciso na fenda íntima á que tanto custa asomarse. A mesma que Isaac Xubín sutura dende a poesía, dende a diversidade da acción terapéutica da palabra.

Publicado no suplemento cultural Táboa Redonda. Diario de Pontevedra/El Progreso de Lugo 30/04/2017